click image to go back
JEAN RUITER PROJECT / Archive and Stock Sales photoworks Jean Ruiter
About Us / About Jean Ruiter / Projects / Texts / Contact
Het is een luxe om altijd te kunnen reizen
interview, Nell Westerlaken

Gepubliceerd in de Volkskrant op 04 juni 1994 00:00, bijgewerkt op 15 januari 2009 20:24

Ze reizen de wereld rond voor hun werk. Op vakantie gaan ze ook nog. In de elfde aflevering over reizigers die beroepshalve vaak in het buitenland zijn, vertelt Jean Ruiter over zijn reiservaringen. Hij is artist, met als instrument de camera. 'Misschien zijn mijn reizen wel bedoeld om een laatste rustplaats te vinden.'
PRAAT hem niet van Nederland. Jean Ruiter zou 'absoluut niet meer permanent in Nederland kunnen wonen. Hoewel ik heel veel fantastische vrienden hier heb, en niet in de laatste plaats mijn kinderen. Ik heb mijn roots nu eenmaal hier en dat vind ik zelfs wel eens vervelend. Solzjenitsyn begrijp ik nu ook veel beter. Die man mòest terug vanwege zijn roots, terwijl hij in Amerika misschien veel meer kon doen wat hij wilde doen'.

'Misschien zijn mijn reizen wel bedoeld om een laatste rustplaats te vinden', vertelt hij filosofisch. Geen leuk begraafplaatsje nee, maar een plek om zich te vestigen, om 'te willen leven en werken'. 'Ik denk dat ik ergens op een plek eindig met al m'n werk om me heen. Dan leef ik mijn eigen leven nog een keer, met het werk dat ik heb gemaakt.'

Maar: 'Dat is dan wel heel erg aan het einde. Ik ben nog lang niet klaar om ergens vast te gaan wonen, maar op een gegeven moment ontmoet je een plek en dan weet je: ja, dit is het.' Jean Ruiter is 51, artist. Zijn instrument is de camera. Ruiter heeft juist een project voltooid in de woestijn in het zuidwesten van de Verenigde Staten en is in Nederland om het Fotofestival in Breda voor te bereiden.

'Driekwart jaar van het jaar' is hij in het buitenland. Vijftien jaar geleden ging hij verre reizen maken en sinds die tijd houdt hij zich geregeld voor langere of kortere tijd op in een buitenland. Thailand, Japan, China, Noord-Afrika, Turkije, Mexico en de Verenigde Staten. Oerwouden, woestijnen, steden, het platteland. Hij is bevlogen en rusteloos. Zonder vaste woon- en verblijfplaats. 'Dat klinkt hier in Nederland alsof je aan de onderkant van de samenleving zit. Maar ik kan me juist die rijkdom permitteren. Het is een luxe om altijd te kunnen reizen. Als ik een paar maanden op dezelfde plek zit, ga ik weg. Niet omdat ik van die plek weg moet, maar omdat er een andere plek is waar ik naartoe moet.'

De ene reis roept de ander op, het ene project maakt het andere wakker. Ideeën, plannen, meningen en anecdotes schieten door zijn hoofd als vissen in een overvol aquarium. Hij weet die ongeordende gedachtenstroom in hoog tempo en met veel gebaren te verbaliseren - 'ik ben een vat vol tegenstrijdigheden, maar dat houdt je tenminste bezig met jezelf. Niet dat ik met mezelf bezig wil zijn. . .'

Vijftien jaar geleden vertrok hij voor zijn eerste grote reis. 'Ik was hier uitgekeken. Ik had heel goed werk als vrije fotograaf, maar je hoort bij dezelfde club, hetzelfde kliekje dat dezelfde muziek draait en op dezelfde tijd dronken wordt. Ik dacht: hier-moet-ik-uit. Weg. Ik heb hier ook altijd wel rondgedoold, maar hier ben je altijd op weg naar een onderwerp. In het buitenland doe je je onderwerpen onderweg op.'

Problemen ontstaan pas als hij terugkomt. 'Als je een tijdje op een plek woont, de gewoonten, de taal en de culturele normen leert, kun je daarmee in Nederland niet aankomen. Als ik uit Japan kom en de normen van daar hier zou toepassen, ben ik een aso. Het maakt het terugkomen ook steeds lastiger, omdat ik beweging meebreng, ik kom altijd met the opposite.

'In Nederland achten we ons enorm tolerant, geloof ik. Nou, ik geloof daar geen ruk van. We zijn zo neo-koloniaal als de pest. We zijn tolerant binnen ons eigen normensysteem. Het is een geveinsde tolerantie binnen de voorgeschreven wet. Neem bijvoorbeeld dat voetvalvandalisme hier, dat ze in Amerika niet begrijpen, terwijl ze daar op het speelveld veel militanter zijn dan wij. Ik durf een kunstwerk midden in New York neer te zetten, en dan weet ik zeker dat er niks mee gebeurt.'

Vakantie houdt in: een paar weken met twee dochters naar Frankrijk. 'Ik hoef geen cultuur, want ik zit al genoeg in de cultuur. We gaan lekker in Frankrijk zitten. Ik hoef niet te reizen. We doen van alles. Heerlijk een visje bakken op het strand, tennisbaan, flesje wijn, zwembad. In die twee, drie weken halen we alles in.'

'Dat nerveuze' van vliegvelden vindt hij lekker. 'Daar word ik zelf rustig van.' Het vliegen zelf, ach, 'ik denk dat ik beneden hoor. Ja, nee, ik hou zo van die planeet. Ik sta toch weer graag beneden.'

Als moderne nomade heeft hij altijd een stuk of zeven, acht koffers bij zich, deels gevuld met gereedschap en apparatuur. 'Ik probeer de emotionele binding met materiaal te minimaliseren, want ik sleep al zoveel mee, maar eenmaal ter plekke mis ik sommige dingen weer wel. Ik neem altijd muziek mee.' Wereldmuziek uit Senegal, Japan, Amerika, klassiek, modern klassiek. 'Ik heb een mini-disc bij me, een cd-speler en zo'n portable-cassetteding. En vier van die Sony-boxjes.' Zijn portable computer met faxmodem is onmisbaar. 'Zit je op een afgelegen plek. Plugje in het contact en hup, je hebt verbinding met de hele wereld. Fantastisch. Ik hou zo van communicatie.'

Hoewel hij zegt over een 'zeer hoge praktische intelligentie' te beschikken, is hij ook wel bestolen en afgezet en 'door schade en schande wijs geworden'. In Tunesië werd zijn auto leeggehaald, toen hij was uitgestapt aan een klein kustweggetje om een moment 'vroeg in de ochtend naar die prachtige uitgestrekte zee te kijken'. 'Ik had waanzinnig geluk. Het was de allereerste keer dat ik travellerscheques bij me had. Waarom weet ik niet, want ik neem ze nooit mee. Ook daarna niet, want ik vind het een uitdaging om alle verantwoordelijkheid bij mezelf te leggen. Ik heb een bloedhekel aan verzekeren.'

De volgende keer, vertelt hij, - er zitten acht maanden China in zijn hoofd - gaat hij het anders aanpakken met zijn bagage. 'Ik koop gewoon een stel van die ouderwetse hutkoffers en die laat ik versturen met de boot.' Soms neemt hij dragers. 'Als ik ze niet neem, verdienen die jongens ook niks. Ik spek dan een onderdeel van hun economie. Maar in Nederland. . . ach, laten we ophouden over Nederland'. Om door te gaan over mentaliteit, Van Thijn, papierwinkels, werkhouding, Chinese kunst, Amerika...
Texts

The Photoworks of Jean Ruiter by Jonathan Green, Previous Director UCR/California Museum of Photography
Jean Ruiter Photoworks by Drs. Dorothé Kurvers
Introduction by Cees Straus
Jean Ruiter Photoworks by Adriaan Monshouwer, consultant on Photography
The works of Jean Ruiter by Edward W. Earle, Curator, Collections, International Center of Photography, New York
The works of Jean Ruiter by Robbert Roos (Dutch)
Het is een luxe om altijd te kunnen reizen by Nell Westerlaken (Dutch)
Imaginary Journeys Appendix by Jean Ruiter, Jonathan Green, Adriaan Monshauer and drs.Mirjam Westbroek
The Imaginary Journeys by Jean Ruiter
The Emotional Mathematics by Jean Ruiter
Chaos and Order by Jörg Zimmermann, Germany
It is tricky to understand but "ce n´est pas une pipe" by Jörg Zimmermann
The Tokyo Blind Paths by Jean Ruiter
Single Works 2000-2001, Desperate SuicideTeen by Dorothé Kurvers
The New American Landscapes by Jeroen Hendriks
Pollymer Constructions by Jean Ruiter
The Kyoto Zen Gardens by drs. Marcel Feil, curator at Foam, fotografiemuseum Amsterdam
Newspaper Series by Jean Ruiter
Walking the silent Path by Jean Ruiter
Dante Revisited by Drs. Josien in ‘t Hof (in Dutch)
Minds of Consciousness by drs. Marcel Feil, curator at Foam, fotografiemuseum Amsterdam (in Dutch)
The Nudes of Hattonville by Dorothé Kurvers
Jean Ruiter: A Multifaceted Explorer by Merel Ligtelijn (Dutch)
The Transparent Truth by Cees Straus
Visual Ersatz (Charcoals) by A.D. Coleman, Photography critic, New York
Jean Ruiter's "Corpus Constructed" by A. D. Coleman, Photography critic, New York
Cathedrals in the Desert by Edward Earle, Curator, Collections, International Center of Photography, New York
Cathedrals in the Desert by Jonathan Green, Previous Director UCR/California Museum of Photography
Urban Opera by Cees Straus (in Dutch)
Maya and Aztecs by Dr. Reinhold Miszelbeck
Terra Cultura by Robert Lunsingh Scheurleer
Jean Ruiter PhotoWorks Japan by Herman Hoeneveld