click image to go back
JEAN RUITER PROJECT / Archive and Stock Sales photoworks Jean Ruiter
About Us / About Jean Ruiter / Projects / Texts / Contact
The Photoworks of Jean Ruiter
by Robbert Roos

Veel gelouterde kunstenaars krijgen op enig moment in hun carriere een retrospectieve publikatie. Meestal een catalogus bij een tentoonstelling of een mooi boek. Weinigen pakken het zo groots aan als Jean Ruiter. Zijn terugblik op tien jaar door de wereld dwalen met de camera als bespiegelende metgezel is samengevat in een monumentaal kunstenaarsboek. Een stapel kettingpapier opgeborgen in een houten omslag. De foto's als mini-uitvoeringen van de originelen erbij geplakt. Het kettingpapier is een mooie vondst. Door de jaren heen heeft Ruiter zich een kameleon getoond wat stijl betreft, al is er wel een onderliggende rode draad door Ruiters voorliefde voor de collage, de montage. Het kettingpapier benadrukt deze draad. Het toont de series als een vloeiende en coherente opeenvolging van beelden. Het oeuvre wordt er een hecht bouwwerk door. Een indruk is voor Jean Ruiter nooit eendimensionaal. Ze is gelaagd en bestaat uit een cocktail van emoties, associaties en rationele waarnemingen. Dit probeert hij in zijn werk te weerspiegelen door steeds een element toe te voegen dat een extra laag aanboort, dat zorgt dat er meerdere interpretaties en associaties mogelijk zijn. Een element dat onder de huid van het onderwerp kruipt om er een nieuwe dimensie aan te geven. Een grapje soms, maar vaker een hint voor een andere lezing van het getoonde dan de voor de hand liggende.

Japan is in het boek het vertrekpunt. Een kustlijn. In de bemiste verte nauwelijks zichtbaar bergen. Op het strand staan twee palen met een stuk plastic ertussen gespannen. In ijle zwarte lijnen zijn de contouren van de puntige bergen op het plastic aangegeven. Werkelijkheid en poezie zijn in deze foto in een beeld gevangen.

Een paar jaar later, in 1990, is Mexico aan de beurt en meer specifiek de Maya-en Aztekencultuur. Geensceneerde fotografie is nu het vehikel van verbeelding. Een zittende mummie met een masker naast een kom met brood en een kan water. Op een vrij letterlijke manier probeert Ruiter hiermee een oude Maya-rite te laten herbeleven.

Ineens is er dan de serie 'Urban Opera', met echo's uit de grote stad. 'Chelsea Hotel, New York' (1992) is een broeierig beeld: een pornoblaadje opengeklapt op een bloemensprei. De foto is bezaaid met inzetjes van zakenmannen in versnelde pas op weg naar hun werk op Wall Street. Of gaan ze naar hun hotel?

In 'Women: sacrified and desired' (1992-1993) werpt Ruiter zijn blik juist op de vrouw. We zien er een met haar benen gespreid, een reproduktie van Breugel's Toren van Babel ertussen gemonteerd.

Zo rond 1993 is Ruiter terug in Japan. Prachtig is 'Noh-Disney'. Een volledig in het zwart geklede figuur, tot aan het hoofd toe. Een wit masker bedekt het gezicht. Hierop zijn olijke beelden van Mickey Mouse geprojecteerd. Het is surrealistisch en tegelijkertijd betoverend. Het sacrale van de figuur en het banale van de projectie.

Ruiter laat door zijn hele oeuvre heen zien het formele niet te schuwen. In 'Deconstructions' (1993) gaat hij aan de haal met kunsthistorische ikonen. Rietveld's stoel vormt in mootjes gehakt een puntig bergje, een simpele keukenstoel is uit elkaar gevallen tot een Picasso-achtige compositie en een in brokken geslagen koffiepot roept herinneringen op aan Malevich en het Russische constructivisme.

Een jaar later zijn architectonisch ikonen de klos. De boog van Titus uit Rome, de Dominikanerkerk uit Regensburg, Westminster Cathedral uit Londen, met simpele materialen bouwde Ruiter er schaduwbeelden van in de Californische woestijn. De oude wereld duikt op in de nieuwe wereld.

Terug naar de geconstrueerde fotografie. En het aloude thema man en vrouw. 'Corpus Callosum' (1995): de vorm van een bodybuilder geknipt uit een pornoblad. So much for machismo!

Ruiters laatse reeks is misschien wel het meest indringend van allemaal: 'Charcoals', een serie apocalyptische taferelen gebouwd met brokken houtskool. Een van de beelden die de kunstenaar creeerde is ontleend aan een wereldberoemde gruwelijke foto: een standrechtelijke executie tijdens de oorlogin Vietnam. Op de oorspronkelijke foto zijn de soldaat en het slachtoffer als identificeerbare individuen te zien. Bij Ruiter zijn het schaduwen, waardoor de boodschap universeler is. De dood heeft zich in de foto gematerialiseerd in de houtskool. Of zoals A.D. Coleman, een van de vijf auteurs in het boek, het treffend verwoordt: 'Ruiters werk heeft een aanklagende kant, vaak wijzend op dingen waarvoor we boete moeten doen.'

'Jean Ruiter, Photoworks 19198595' met teksten van Jonathan Green, Reinhold Miselbeck, Edward W. Earle, A.D. Coleman en Cees Straus. Verkrijgbaar bij Atheneum en De Verbeelding in Amsterdam. ?350,-.[uitverkocht]

Robbert Roos
Texts

The Photoworks of Jean Ruiter by Jonathan Green, Previous Director UCR/California Museum of Photography
Jean Ruiter Photoworks by Drs. Dorothé Kurvers
Introduction by Cees Straus
Jean Ruiter Photoworks by Adriaan Monshouwer, consultant on Photography
The works of Jean Ruiter by Edward W. Earle, Curator, Collections, International Center of Photography, New York
The works of Jean Ruiter by Robbert Roos (Dutch)
Het is een luxe om altijd te kunnen reizen by Nell Westerlaken (Dutch)
Imaginary Journeys Appendix by Jean Ruiter, Jonathan Green, Adriaan Monshauer and drs.Mirjam Westbroek
The Imaginary Journeys by Jean Ruiter
The Emotional Mathematics by Jean Ruiter
Chaos and Order by Jörg Zimmermann, Germany
It is tricky to understand but "ce n´est pas une pipe" by Jörg Zimmermann
The Tokyo Blind Paths by Jean Ruiter
Single Works 2000-2001, Desperate SuicideTeen by Dorothé Kurvers
The New American Landscapes by Jeroen Hendriks
Pollymer Constructions by Jean Ruiter
The Kyoto Zen Gardens by drs. Marcel Feil, curator at Foam, fotografiemuseum Amsterdam
Newspaper Series by Jean Ruiter
Walking the silent Path by Jean Ruiter
Dante Revisited by Drs. Josien in ‘t Hof (in Dutch)
Minds of Consciousness by drs. Marcel Feil, curator at Foam, fotografiemuseum Amsterdam (in Dutch)
The Nudes of Hattonville by Dorothé Kurvers
Jean Ruiter: A Multifaceted Explorer by Merel Ligtelijn (Dutch)
The Transparent Truth by Cees Straus
Visual Ersatz (Charcoals) by A.D. Coleman, Photography critic, New York
Jean Ruiter's "Corpus Constructed" by A. D. Coleman, Photography critic, New York
Cathedrals in the Desert by Edward Earle, Curator, Collections, International Center of Photography, New York
Cathedrals in the Desert by Jonathan Green, Previous Director UCR/California Museum of Photography
Urban Opera by Cees Straus (in Dutch)
Maya and Aztecs by Dr. Reinhold Miszelbeck
Terra Cultura by Robert Lunsingh Scheurleer
Jean Ruiter PhotoWorks Japan by Herman Hoeneveld